Blog 2.2: De letterpress

Nu ik al een tijd als stagiair bezig ben bij het Grafisch Atelier, heb ik op een ontzettend creatieve plek als deze al ontzettend veel bijzondere dingen kunnen creëren. In deze blogpost laat ik een aantal van dit werk zien en vertel ik hoe ik dit heb gemaakt, hoe is dat proces verlopen?

Naast opdrachten die ik van Martijn krijg ben ik op het Grafisch Atelier ook veel bezig met experimenteren op met de verschillende technieken, waarvan ik de resultaten aan mijn portfolio voor het HKU toevoeg. Ik wil mij in het najaar van 2020 hier namelijk graag aanmelden en heb daar een uitgebreid portfolio voor nodig. Stage lopen op deze mooie locatie is dan uiteraard een enorme kans waar ik zeer enthousiast over ben.

Sinds maart ben ik thuis werkzaam in verband met het coronavirus. Uiteraard heb ik niet stilgezeten en zal ik ook laten zien wat ik dan thuis aan het maken ben.

In het Grafisch Atelier ben ik al snel begonnen met het werken met de letterpress. Dit had ik voor deze stage nog nooit gedaan, dus het was vooral nog veel oefenen en informatie binnenkrijgen van Martijn over de machines en wat je er allemaal mee kan.

In mijn eerste week bij het Grafisch Atelier ben ik, puur om te oefenen, een paar letters gaan drukken op normaal papier en kranten papier. Deze zijn er zo uit komen te zien:

Dit waren testjes om een gevoel te krijgen van de machine waarmee je letters drukt op papier, maar ik begon al snel met het experimenteren van hoeveel druk je op het papier moet zetten om een bepaald effect kan krijgen of hoe de inkt vervaagd, naarmate je het vaker over hetzelfde papiertje heen laat gaan. Zelf vond ik het heel tof om aan de slag te gaan met drukken op afbeeldingen uit kranten, zoals je bovenaan de afbeelding kan zien.

Na het experimenteren met de letterpress ben ik aan de slag gegaan met een zelf bedachte opdracht om zo te kunnen oefenen met kleinere letters drukken, waarvan het doel was om dit aan mijn portfolio voor het HKU toe te kunnen voegen. Ik wilde namelijk graag aan de slag gaan met het drukken op een al bestaande afbeelding.

B1-K1-W1: Bespreekt de opdracht

Na het bedenken van dit idee ben ik dit gaan bespreken met Martijn. Martijn heeft enorm veel ervaring en vaardigheid als het aankomt op werken met letterpress. Ik vertelde aan hem dat ik misschien aan de slag wilde met een a3 of a2 formaat en dat ik wilde drukken op een afbeelding. Hij heeft mij verteld dat het inderdaad mogelijk is op een afbeelding en op welke tafels ik kan drukken met zulke formaten.

B1-K1-W2: Maakt een planning

Bij het maken van een planning ga ik eerst kijken naar wat voor stappen ik uit moet voeren. Ik moet een concept bedenken, een ontwerp maken, de afbeelding printen, de realisatie voorbereiden en het ontwerp realiseren.

Ik heb toen voor mijzelf de planning gemaakt om dezelfde dag nog aan de slag te gaan met het bedenken van een concept, het ontwerp maken en de afbeelding uitprinten.

Een andere dag zal ik aan de slag gaan met het voorbereiden en uitvoeren van de realisatie.

Het maken van deze planning is niet op een speciale manier gedaan. Ik heb deze planning voor mezelf in mijn hoofd bedacht en heb op de dag dat ik wilde gaan drukken, zoals ik altijd doe, een to-do lijstje geschreven waar dit op stond. Deze to-do lijstjes plak ik altijd aan de binnenkant van mijn laptop, zodat, wanneer ik deze open, ik meteen weer weet wat ik die dag wilde gaan doen. Helaas heb ik deze lijstjes niet meer, dus ik kan deze niet laten zien. Maar het zijn als het ware gewoon lijstjes waarbij ik wegstreep wat ik heb gedaan.

B1-K1-W4: Maakt een concept

Voor het creëren van een concept ben ik goed gaan nadenken over wat ik wil dat het werk uit zal stralen. Na te kijken naar mijn eigen fotografie kwam ik erachter dat mijn stijl vaak heel dromerig en fantasierijk is. Ik kwam, door inspiratie op te doen bij mijn eigen fotografie, op het idee om het concept heel zacht, warm en dromerig te houden. Dat is het gevoel dat ik wil ontvangen als ik kijk naar het eindresultaat.

B1-K1-W5: Maakt een ontwerp

Bij het maken van een ontwerp ben ik eerst weer gaan denken aan mijn concept. Hier had ik besloten dat ik wil dat het werk een zachte, warme en dromerige sfeer uit zal stralen. Ik moest dan een foto kiezen die dit gevoel al uit zal stralen zonder dat het überhaupt bewerkt is.

Ik heb toen gekozen voor de volgende foto:

Deze foto is genomen in het Voorlinden museum in Wassenaar. Ik ben hier in de zomer van 2019 met mijn moeder geweest om te kijken naar de tentoonstelling van Yayoi Kusama. Zij maakt onder andere 'Infinity Rooms' die ik al een lange tijd wilde bezoeken. Ik raad dan ook zeker aan om een keer een kijkje te nemen naar haar werk.

Tijdens het bezoeken van dit museum kwamen wij ook ander werk tegen. Op deze foto is 'Do Ho Suh' te zien van de kunstenaar Lehmann Maupin. Op de foto zijn verbonden kamers gezien die zijn gemaakt van stof. "De hypergedetailleerde replica’s die hij met de hand van zijn voormalige woonhuizen maakte, vangen een ervaring die zich bevindt tussen droom en realiteit."

Deze foto is gemaakt door middel van een wegwerpcamera.

Ik vond wel dat de foto, om het ontwerp meer op te laten vallen, wat bewerkingen kon gebruiken. Ik ben aan de slag gegaan in photoshop en kwam eigenlijk al direct op het idee om de foto te bewerken door middel van duotoon. Bij het gebruik van duotoon veranderd de hele kleur van de foto in één algemene kleur.

Voor de eerste stap open ik de gekozen foto en druk ik de opties afbeelding > modus > grijswaarden aan. Deze stap is noodzakelijk om duotoon te kunnen gebruiken, omdat de foto moet worden omgezet in één kleur.

Na het omzetten van de foto in grijswaarden druk ik op de opties afbeelding > modus > duotoon om algemene kleur toe te kunnen gaan voegen aan de foto.

Bij het openen van de duotoon functie kom je in een menu waar bij je aan kan geven of je de foto in één of meerdere gekozen kleuren wil veranderen. Ik heb gekozen voor één kleur en vul hierbij de hex kleurcode in. Druk op ok en de foto is veranderd in de gewenste kleur.

Dit is dan het eindresultaat van de bewerkte foto:

Bij het maken van het ontwerp moest ik ook gaan denken aan wat voor tekst ik op de afbeelding wil plaatsen, met wat voor lettertype en wat deze combinatie voor sfeer uit moet stralen.

De sfeer had ik bij het maken van mijn concept al uitgekozen, namelijk een een zachte, warme en dromerige sfeer. Wel wilde ik aanhouden bi het mysterieuze dat de foto door de eentonige keur nu uitstraalt. Je ziet namelijk ongeveer wat het is, maar niet helemaal, ook doordat niet iedereen het kunstwerk kent en dus niet precies weet wat er te zien is. Ook vond ik dat de foto door de vorm van de kamers een fantasierijk tintje kreeg, alsof het een soort paleisje is voor elfjes. Dit fantasierijke gevoel hield ik vast toen ik aan de slag ging met het uitschrijven van de tekst en het kiezen van een lettertype.

Door middel van ed ontzettend leuke en handige website https://www.writingexercises.co.uk/ ben ik aan de slag gegaan met het bedenken van een tekst. Ik wilde dat er meerdere zinnen te lezen zouden zijn en bij elkaar toch die ene sfeer uit zouden gaan stralen. Ook heb ik zelf een paar zinnen verzonnen en deze zinnen samengevoegd met de zinnen en woorden die ik vond op de website.

Uiteindelijk ben ik op de volgende zinnen gekomen die ik aan het ontwerp toe wilde voegen:

"She was stunned.

The tree in front of her looked exactly like the one she had been dreaming about.

When she opened the door attached to the tree, she found her own idea of heaven.

So much warmth.

So many kisses.

How would you have felt if he wouldn’t have been here to greet you?

As he flicked through the letters, a small, handwritten envelope caught his attention and his heart began to thump.

You feel like home.

Please come lay down and talk to me for hours.

I promise i’ll listen.

Brown hair, green eyes, such bright lights.

I love you.

Kiss him.

It’s dawn.

There’s thick fog.

You’re in the countryside.

There’s a joyful feel to the place."

Daarna ben ik gaan nadenken over welk lettertype ik zou willen gebruiken. Ik wist dat ik de tekst klein wilde houden, want als ik de tekst heel groot en massief zou zijn, zou dit niet passen bij de zachte, warme en dromerige sfeer die ik wil dat het ontwerp uitstraalt.

Ook wilde ik het fantasierijke gevoel vasthouden dat ik kreeg bij het bewerken van de foto.

Ik herinnerde mij dat Melina en ik, tijdens het ordenen van de letterbakken, een lettertype tegen waren gekomen dat lijkt op een oud Engels lettertype. Ik ben op zoek gegaan naar die bak en was meteen overtuigd toen ik deze vond. Door de dunne letters voegde het lettertype toen aan de zachte en warme kant van de sfeer die ik wilde bereiken. Door dat de letters sierlijk zijn en bijzondere vormen hebben voegt het lettertype juist ook weer toe aan de dromerige en fantasierijke kant van de sfeer.

De gekozen zinnen ben ik toe gaan voegen aan het ontwerp met behulp van indesign. Ik heb meteen gekozen voor een lettertype dat bijna sprekend lijkt op het gekozen lettertype die ik door middel van de letterpress zal kunnen gebruiken, om zo al een duidelijk beeld te krijgen van hoe het eruit zal komen te zien.

Ik heb de foto op de onderste laag geplaatst en de tekst in een aparte laag daarop.

Simpelweg door de tekstblokjes heen en weer te schuiven ben ik gaan kijken hoe ik het er het prettigst uit vond zien om de tekst te lezen. Ik wilde dat de tekstblokjes op willekeurige plaatsen zouden zijn geplaatst, zodat er op elk plekje van de afbeelding wel iets te lezen zou zijn.

Dit is het eindresultaat van het ontwerp:

B1-K1-W6: Presenteert het concept en/of ontwerp van de media-uiting

Na het maken van het ontwerp heb ik deze in het klein, op a4 formaat, uitgeprint. Dit doe ik omdat je vaak een ander beeld krijgt van het ontwerp als deze op papier is dan wanneer je het alleen op een scherm ziet. Dit ontwerp heb ik aan Martijn laten zien en ik kreeg van hem een positieve reactie. Ik kon dus aan de slag!

B1-K2-W1: Bereidt de realisatie voor

Tijdens het voorbereiden van de realisatie ben ik als eerst aan de slag gegaan met het printen van de afbeelding. Dit heb ik gedaan op een Epson printer op stage die ook a2 formaat uit kan printen. Ik heb de afbeelding ook op dit formaat geprint. Dit is allemaal goed gegaan en ik liep niet tegen problemen aan met het aanleveren van het bestand.

Vervolgens heb ik van Martijn uitleg gekregen over het klaarmaken van je zetsel dat ik de letterpress moet komen.

Na het krijgen van de uitleg van Martijn ben ik aan de slag gegaan met het plaatsen van de letters in het zetsel. Dit proces heeft een tijdje geduurd omdat ik het natuurlijk nog moet leren en het een puzzel en precisie werkje is. Het plaatsen van de letters heeft een bepaalde behendigheid nodig waar ik mij als beginnende drukker nog veel in zou kunnen ontwikkelen.

Bij het maken van het zetsel had ik nog veel hulp nodig van het overzicht dat aangeeft welke letters waar in de enorme letterbakken liggen. Dit schema is heel handig want zonder zou je, helemaal als beginner, elke letter of letterteken op moeten zoeken. Helemaal bij kleine letters is dit een lang proces.

Ik ben aan de slag gegaan met het één voor één pakken van de letters die ik nodig heb om de zinnen te vormen. Ook is het zo dat je goed moet meten of de hele zin wel in het zetsel past. Zo niet, dan moet je een groter zetsel pakken om de zinnen toch af te kunnen maken, wat bij mij wel het gewenste resultaat is.

Daarna is het een kwestie van de letters gaan plaatsen om zo de woorden en zinnen te vormen. Dit kan een tijdje duren, maar dit is niet erg want het gaat er om dat dit goed gaat. Om er achteraf achter te komen dat iets niet goed is gespeld is uiteindelijk meer werk en meer tijdrovend dan dat je er nu de tijd voor neemt. Hier ben ik achter gekomen omdat ik zelf een spelfout had gemaakt.

Als je zetsel af is moet je deze gaan klemmen. Dit doe je door de letters onder druk te zetten door middel van speciale tandwielen, zodat als je het zetsel naar de letterpress brengt, de letters niet eruit vallen en je helemaal opnieuw moet beginnnen.

Daarna tik je voorzichtig je letters aan om te zorgen dat ze allemaal op dezelfde hoogte staan en dan kan je aan de slag.

B1-K2-W3: Maakt de media-uiting

Bij het realiseren van mijn ontwerp kwam ik bij de testdruk van het zetsel erachter dat de letters te groot waren. Ik wilde de letters kleiner hebben om mij zo aan de zachte sfeer van mijn ontwerp te houden. Nadat ik iets kleinere letters heb gekozen, deze in een zetsel heb geplaatst en een nieuwe testdruk heb gemaakt kwam het volgende resultaat daar uit:

Een paar dagen later kwam ik erachter dat ik de foto toch te fantasierijk vond, en dat het zachte, warme en dromerige gevoel een beetje wegviel. Daarom heb ik besloten om de afbeelding te veranderen. Ik heb gekozen voor een stock-photo die ik al eerder tegen was gekomen en die ontzettend bij mijn gekozen sfeer past, namelijk deze afbeelding:

Stock-foto's zijn rechtenvrij en kunnen daardoor door iedereen gebruikt en gedeeld worden. Ik vind mijn stock-foto's altijd op de website 'Pexels'. Door de warme, zachte kleuren en de wolken past de foto heel goed bij de sfeer die ik wil dat het werk uitstraalt. Ik heb hetzelfde ontwerp gemaakt maar dan met deze achtergrondfoto.

Het enige wat wel anders is, is hoe de afbeelding is bewerkt. Ik heb deze foto in Photoshop bewerkt door hem eerst te veranderen in a2 formaat, en daarna heb ik er een halftoonraster overheen geplaatst.

Daarna heb ik de afbeelding in Indesign geplaatst en de tekst er weer op geplaatst. Ook heb ik bij dit ontwerp een deur in het midden van de afbeelding geplaatst. Deze deur heb ik gemaakt door middel van de functie in Indesign waarmee je lijnen kan plaatsen. Ik heb dit toegevoegd om toch nog een heel klein beetje dat fantasierijke in het ontwerp te houden. Een deur midden in de lucht die ergens toe leidt is in het echte leven namelijk niet mogelijk en brengt zo toch dat mysterieuze kant van dat fantasierijke gevoel terug in het ontwerp. Het ontwerp heb ik net zoals bij de vorige afbeelding op a4 uitgeprint om te kijken hoe het er op papier uit komt te zien en om een voorbeeld te hebben van waar de letters moeten komen wanneer ik ga drukken.

Door de thuisisolatie in verband met het corona virus is het mij gelukt om maar drie regels op de afbeelding te drukken. De week dat ik verder wilde werken zat ik al thuis in verband met griep en daarna moest heel Nederland thuis blijven.

Tijdens het drukken ben ik erachter gekomen dat je goed op moet letten of de letters niet op zijn kop zijn geplaatst. Dit is bij mij namelijk wel gebeurd. Op een wit papiertje denk je hier bij de testdruk niet aan omdat je dan geen afbeelding op de achtergrond hebt. Verder verliep het drukken soepel en ben ik hierbij niet tegen problemen aangelopen.

(B1-K2-W4: Levert de media-uiting op)

Een echte oplevering heb ik niet, omdat dit vooral een opdracht was voor mijzelf om te oefenen en om mogelijk aan mijn portfolio voor het HKU toe te voegen, maar ik heb hem wel opgehangen in mijn kamer omdat ik trots ben op het werk dat ik erin heb gestoken en ik de zachte, warme en dromerige sfeer waar ik voor ging goed uit vindt stralen. Deze sfeer past dan ook zeer bij mijn gezellige hoekje waar mijn werkplek is. Ik wilde dit dan toch graag even delen met mijn blog.

B1-K2-W5: Houdt het (digitaal) archief bij

Ik ben altijd heel netjes als het aankomt op het netjes houden van alle bestanden op mijn laptop. Ook heb ik een harde schijf om te zorgen dat als mijn laptop ooit zal crashen, ik al mijn werk niet kwijt ben geraakt. Zo zien de bestanden voor deze opdracht eruit:

Conclusie

Tijdens deze opdracht ben ik er weer aan herinnerd dat je soms, ondanks veel enthousiasme over je ontwerp, toch alles kan veranderen. Dit is bij mij het geval geweest omdat ik vlak voor ik mijn ontwerp wilde realiseren, ik erachter kwam dat een andere achtergrond foto toch geschikter was dan de foto die ik origineel gekozen had. Dit kan tot interessante ontdekkingen en een leerzaam proces leiden.

Ook heb ik over het proces van het drukken zelf geleerd dat het belangrijk is om op te letten of de tekst niet op zijn kop op de afbeelding is geplaatst. Daarom heb ik het eindresultaat, ondanks dat ik het niet helemaal af heb kunnen maken in verband met het corona virus, opgehangen in mijn kamer. Ik denk wel dat ik het eindresultaat toe ga voegen aan mijn portfolio, omdat het belangrijk is te laten zien dat niet alles perfect is en ik ook uiteraard nog fouten maak en moet leren. Ook is het ontzettend tof als het HKU ziet dat ik heb gewerkt met de letterpress, maar daar ook nog digitaal werk in heb verwerkt door dat de afbeelding van tevoren bewerkt is in Photoshop.

De grootste les aan deze opdracht is uiteraard het feit dat ik heb leren werken met het maken van een zetsel voor ik begin aan het drukken van de letters. Dit is iets wat ik nog nooit eerder heb gedaan en ondanks dat ik nog niet alles weet heb ik al een ontzettend goed begin gemaakt. Ik hoop dit dan ook zeker nog een keer te kunnen doen.